काठमाडौँ । कपालको सुन्दरता र मजबुतीका लागि तेल लगाउनु एक प्रभावकारी परम्परागत र वैज्ञानिक विधि हो । तेलले कपालको जरालाई पोषण दिने, ‘स्काल्प’लाई मुलायम बनाउने र रक्तसञ्चार सुधार गरेर कपालको वृद्धिमा मद्दत पुर्‍याउँछ । तर, गलत समय र गलत तरिकाले तेल लगाउँदा कपाललाई फाइदा हुनुको साटो उल्टै क्षति पुग्न सक्छ ।

विशेषगरी धेरै मानिसको बानी नुहाएलगत्तै भिजेको कपालमा तेल लगाउने हुन्छ, जुन स्वास्थ्यका दृष्टिकोणले सही मानिँदैन ।

नुहाउनुअघि कि पछि: कुन समय उत्तम?

स्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार कपालमा तेल लगाउने सबैभन्दा राम्रो समय नुहाउनुभन्दा ३० मिनेटदेखि १ घण्टा अघि हो ।

• सुरक्षा कवच: नुहाउनुअघि तेल लगाउँदा यसले कपालमा एक प्रकारको सुरक्षा तह (Protective Layer) बनाउँछ । यसले स्याम्पुमा हुने केमिकल र पानीको सुक्खापनबाट कपाललाई जोगाउँछ ।
• नुहाएपछिको जोखिम: नुहाएलगत्तै कपालका ‘पोर्स’ (प्वालहरू) खुलेका हुन्छन् र कपाल कमजोर हुन्छ । यतिबेला तेल लगाउँदा बाहिरी धुलो र फोहोर सजिलै टाँसिन्छ, जसले गर्दा चायाँ (Dandruff) वा फंगल संक्रमण हुने सम्भावना बढ्छ ।

विज्ञको सुझाव: यदि नुहाएपछि कपाल धेरै सुक्खा छ भने तेलको सट्टा हल्का हेयर सिरम, एलोभेरा जेल वा लिभ–इन कन्डिसनर प्रयोग गर्नु उत्तम हुन्छ ।

---

कपालमा तेल लगाउने सही तरिका

१. मनतातो तेल: तेललाई हल्का मनतातो बनाएर लगाउँदा यो ‘स्काल्प’मा सजिलै सोसिन्छ र प्रभावकारी हुन्छ ।

२. मसाज गर्ने विधि: नङको प्रयोग नगरी औँलाको टुप्पोले ५–१० मिनेट गोलाकार गतिमा बिस्तारै मसाज गर्नुहोस् । यसले रक्तसञ्चार बढाउँछ ।

३. ठिक्क मात्रा: धेरै तेल लगाउनु भन्दा मध्यम मात्रा नै पर्याप्त हुन्छ । कपालको लम्बाइमा पनि हल्का तेल लगाउनुहोस् ।

कपालको प्रकार अनुसार कुन तेल प्रयोग गर्ने?

नरिवल तेल	सुक्खापन हटाउन र गहिरो पोषणका लागि
बदाम (Almond) तेल	भिटामिन ‘इ’ युक्त, कपाल चम्किलो बनाउन
अमला तेल	कपाल झर्न रोक्न र फुल्नबाट जोगाउन
अरगन (Argan) तेल	बिग्रिएको (Damaged) कपालको उपचारका लागि

---

जीवनशैलीमा ध्यानः

केवल तेल लगाएर मात्र कपाल स्वस्थ हुँदैन । यसका लागि प्रोटिन, भिटामिन र मिनरल्सयुक्त खानपानका साथै पर्याप्त पानी पिउनु पनि उत्तिकै जरुरी छ । सामान्यतया हप्तामा २ देखि ३ पटक तेल लगाउनु कपालको स्वास्थ्यका लागि पर्याप्त मानिन्छ ।