सिरानचोक गाउँपालिकाका पूर्वअध्यक्ष गुरुङ सम्मानित

अमरसिंह थापाको जन्मस्थल संरक्षण तथा ऐतिहासिक पर्यटन प्रवर्द्धनमा योगदान गरेको भन्दै सम्मान

गोर्खा । सिरानचोक गाउँपालिकाका पूर्वअध्यक्ष राजु गुरुङ सम्मानित भएका छन्। नेपाल एकीकरण अभियानका महत्वपूर्ण पात्र तथा राष्ट्रिय विभूति अमरसिंह थापाको योगदान र इतिहासलाई संरक्षण तथा प्रचारप्रसार गर्ने अभियानमा योगदान पुर्‍याएको भन्दै गुरुङलाई सम्मान गरिएको हो।

राष्ट्रिय विभूति अमरसिंह थापाको २१०औँ स्मृति दिवसका अवसरमा काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा गुरुङलाई सम्मान गरिएको जनाइएको छ। अमरसिंह थापाको ऐतिहासिक योगदानको खोजी, संरक्षण तथा उनको पहिचानलाई राष्ट्रियस्तरमा प्रवर्द्धन गर्न सहयोग पुर्‍याएको भन्दै राष्ट्रिय विभूति अमरसिंह थापा प्रतिष्ठान, काठमाडौंले उनलाई सम्मान गरेको प्रतिष्ठानका अध्यक्ष गणेश थापाले जानकारी दिए।

अमरसिंह थापाले नेपाल एकीकरण अभियानमा पुर्‍याएको योगदान नेपाली इतिहासको महत्वपूर्ण अध्यायका रूपमा रहेको प्रतिष्ठानले जनाएको छ। देशभक्ति, वीरता, त्याग तथा राष्ट्र निर्माणमा उनको योगदानलाई नयाँ पुस्तासम्म पुर्‍याउन आवश्यक रहेकोमा पनि जोड दिइएको छ।

को हुन् अमरसिंह थापा ?

बडाकाजी अमरसिंह थापा (वि.सं. १८१६–१८७३) नेपाल एकीकरण अभियानका प्रमुख सैनिक नायक तथा कुशल रणनीतिकारका रूपमा परिचित छन्। नेपालको पश्चिमी क्षेत्रको एकीकरण तथा राज्यको सीमा विस्तारमा उनले महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका थिए।

पृथ्वीनारायण शाहपछि बहादुर शाहको संरक्षणकालमा अघि बढेको एकीकरण अभियानमा अमरसिंह थापाले पश्चिम नेपालतर्फ नेतृत्व गरेका थिए। पाल्पा, कुमाउँ, गढवाललगायतका क्षेत्रमा नेपाली सेनाको नेतृत्व गर्दै उनले राज्य विस्तारमा महत्वपूर्ण सफलता हासिल गरेको इतिहासमा उल्लेख छ।

पहाडी भूगोलको प्रभावकारी उपयोग गर्दै सीमित स्रोतसाधनका बीच सैन्य अभियान सञ्चालन गर्ने उनको क्षमता उल्लेखनीय मानिन्छ। कठिन परिस्थितिमा समेत सैनिकहरूको मनोबल उच्च राख्दै नेतृत्व प्रदान गरेको इतिहासमा पाइन्छ।

सतलज नदीसम्म नेपालको सीमा विस्तार

अमरसिंह थापाको नेतृत्वमा नेपाली राज्यको पश्चिमी सीमा विस्तार हुँदै सतलज नदीसम्म पुगेको थियो। यसले तत्कालीन नेपालको भौगोलिक क्षेत्रफल र राजनीतिक प्रभाव विस्तारमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएको मानिन्छ।

वि.सं. १८७१–१८७२ मा भएको नेपाल–अंग्रेज युद्धमा उनले पश्चिमी मोर्चाको नेतृत्व गरेका थिए। देउथल, मलाउँलगायतका क्षेत्रमा उनले अंग्रेज सेनासँग साहसपूर्वक प्रतिरोध गरेका थिए। स्रोतसाधनको अभाव हुँदाहुँदै पनि उनले नेपाली सेनाको नेतृत्व गर्दै लामो समयसम्म अंग्रेज सेनालाई चुनौती दिएका थिए।

युद्धका क्रममा व्यक्तिगत स्वार्थभन्दा राष्ट्रको हितलाई प्राथमिकता दिएका अमरसिंह थापाले अन्तिम समयसम्म आत्मसमर्पण नगरी नेपालको स्वतन्त्रता र स्वाभिमानको रक्षा गर्न प्रयास गरेको इतिहासमा उल्लेख छ।

जन्मस्थल संरक्षणमा स्थानीय पहल

अमरसिंह थापाको जन्मस्थल सिरानचोक क्षेत्रमा रहेको र सो क्षेत्रको ऐतिहासिक पहिचान संरक्षणका लागि स्थानीयस्तरबाट विभिन्न पहल हुँदै आएको जनाइएको छ।

अमरसिंह थापा गोर्खा आउँदा–जाँदा हिँड्ने बाटो क्षेत्र अमरपुरमा थापा र उनका पिता भीमसिंह थापाको शालिक निर्माण गरी पर्यटन पूर्वाधार विकासको पहल गरिएको छ। स्थानीय नागरिकहरूले जग्गा दान गरेर अमरसिंह थापाले पुर्‍याएको योगदानलाई थप अर्थपूर्ण बनाउने प्रयास गरेको बताइएको छ।

अमरसिंह थापाको जन्मथलो तथा ऐतिहासिक सम्पदालाई संरक्षण गरी पर्यटनसँग जोड्न सके सिरानचोकसहित समग्र गोर्खाको पर्यटन विकासमा योगदान पुग्ने स्थानीयको अपेक्षा छ।

गोर्खा जिल्लाको ऐतिहासिक महत्वलाई पर्यटन विकाससँग जोड्नुपर्ने आवाजसमेत उठ्दै आएको छ। नेपालका पहिलो सहिद लखन थापा, पहिलो मुख्तियार भीमसेन थापा, नेपाल एकीकरण अभियानका नायक पृथ्वीनारायण शाह, पश्चिमी क्षेत्रको एकीकरणमा महत्वपूर्ण योगदान दिने अमरसिंह थापा तथा जङ्गबहादुर राणासँग जोडिएका ऐतिहासिक स्थलहरू गोर्खामै रहेकाले यसको संरक्षण र प्रवर्द्धन आवश्यक रहेको स्थानीयको भनाइ छ।

ऐतिहासिक सम्पदाको संरक्षणबाट पर्यटन प्रवर्द्धनमा जोड

एसिया तथा अन्य महादेशका विभिन्न देशले ऐतिहासिक घटनाक्रमसँग जोडिएका सम्पदालाई संरक्षण तथा प्रवर्द्धन गर्दै पर्यटन विकास गरिरहेका उदाहरण दिँदै गोर्खाले पनि आफ्ना ऐतिहासिक धरोहरको संरक्षणमा जोड दिनुपर्ने स्थानीयको भनाइ छ।

ऐतिहासिक व्यक्तित्व र घटनासँग सम्बन्धित स्थलको संरक्षण, पूर्वाधार विकास तथा प्रचारप्रसार गर्न सके गोर्खालाई महत्वपूर्ण ऐतिहासिक पर्यटन गन्तव्यका रूपमा विकास गर्न सकिने अपेक्षा गरिएको छ।

अमरसिंह थापाको जन्मस्थल सिरानचोकलाई उनको योगदान र ऐतिहासिक पहिचानसँग जोडेर विकास गर्ने अभियानमा सिरानचोक गाउँपालिकाका पूर्वअध्यक्ष राजु गुरुङले पुर्‍याएको योगदानको कदर गर्दै सम्मान गरिएको प्रतिष्ठानले जनाएको छ।