त्रिशूली किनारमा बाढीको कहर कायमै, भग्नावशेष पन्छाउँदै नयाँ जीवनको खोजी

रसुवा–नुवाकोट–धादिङका बस्ती अझै अस्तव्यस्त, हराएका आफन्तको खोजी जारी; पुनःस्थापनाको चुनौती बढ्दो

नुवाकोट । गत भदौ १० गते रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको विनाशकारी बाढीको असर १७ दिन बितिसक्दा पनि रसुवा, नुवाकोट र धादिङका तटीय क्षेत्रमा कायमै छ। बाढीले कतिपय परिवारका सदस्यलाई बेपत्ता बनाएको छ भने धेरैले आफन्त गुमाएका छन्। घर, व्यवसाय, महत्वपूर्ण कागजात तथा वर्षौँको कमाइबाट जोडेको सम्पत्ति गुमाएका प्रभावित परिवार अहिले पुनःस्थापनाको पर्खाइमा छन्।

बाढीबाट घर तथा परिवार गुमाएका केही स्थानीय आफन्तको आश्रयमा छन् भने केही होल्डिङ सेन्टरमा बसिरहेका छन्। जीवित रहेका कतिपय भने आफ्नै भग्नावशेष बनेका घर तथा पसलमा पुगेर हिलो, ढुंगा र गेग्रान पन्छाउँदै बाँकी सामान खोजिरहेका छन्। बाढीले तटीय क्षेत्रमा ठूलो मानवीय क्षति गर्नुका साथै घर, बजार, सडक, पुल, जलविद्युत् आयोजना र अन्य भौतिक संरचनामा व्यापक क्षति पुर्‍याएको छ।

देवीघाट, ढुंगे र त्रिशूली बजारमा सफाइ तीव्र

बाढीबाट बढी प्रभावित नुवाकोटको देवीघाट, ढुंगे बजार र त्रिशूली बजार अहिले पुनःस्थापनाको पर्खाइमा छन्। बाढीले घर, पसल, विद्यालय, सडक तथा पुलमा क्षति पुर्‍याउनुका साथै कतिपय संरचना लेदो र गेग्रानले पुरिएका छन्। त्रिशूली बजारमा मात्रै करिब ६० घर बगेका छन् भने दुईवटा पक्की पुलमा क्षति पुगेको विवरण छ।

बाढीपछि स्थानीयले पुरिएका घर तथा पसलबाट बाँकी सामान निकाल्न थालेका छन्। घरभित्र पुरिएका लत्ताकपडा, भाँडाकुँडा, कागजात तथा पसल र गोदाममा बाँकी रहेका सामग्री खोज्ने काम भइरहेको छ। ठूलो क्षति भए पनि स्थानीयहरू जोगाउन सकिने सामान बचाएर पुनः जीवन सुरु गर्ने प्रयासमा छन्।

देवीघाट र ढुंगे बजार क्षेत्रमा डोजर, एक्साभेटर, ब्याकहो लोडर तथा टिपर प्रयोग गरेर सडक र बजारमा थुप्रिएको लेदो तथा गेग्रान हटाउने काम जारी छ। देवीघाटमा तीन एक्साभेटर, तीन ब्याकहो लोडर र तीन टिपर तथा ढुंगे क्षेत्रमा तीन एक्साभेटर, दुई ब्याकहो लोडर र दुई टिपर परिचालन गरिएको छ।

देवीघाटमा अस्थायी पुल सञ्चालन

बाढीले बगाएको नुवाकोटको देवीघाटस्थित तादी खोलाको पुलको स्थानमा नेपाली सेनाले एक्रो ब्रिज निर्माण गरी सञ्चालनमा ल्याएको छ। अस्थायी पुल सञ्चालनमा आएपछि विदुर र बेलकोटगढी नगरपालिकाबीचको आवागमन सहज भएको छ।

नुवाकोटलाई धादिङ हुँदै रसुवागढीसँग जोड्ने महत्वपूर्ण ‘लाइफलाइन’का रूपमा रहेको यो पुल सञ्चालनमा आएपछि प्रभावित क्षेत्रमा राहत, उद्धार सामग्री र दैनिक उपभोग्य वस्तु पुर्‍याउन सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ।

बाढीले तटीय क्षेत्रका दर्जनौँ पुल बगाएपछि सडक सञ्जालबाट विच्छेद भएका बस्तीमा अहिले अस्थायी पुल, वैकल्पिक सडक तथा पैदल आवतजावतका संरचना निर्माण र मर्मतको काम अघि बढाइएको छ।

सम्पर्कविहीनको खोजी अझै जारी

बाढी आएको १७ दिन बितिसक्दा पनि ठूलो संख्यामा मानिस सम्पर्कविहीन रहेकाले आफन्तको चिन्ता कायमै छ। सुरक्षाकर्मी तथा प्राविधिक टोलीले नदी किनार, बाढीले पुरिएका संरचना, जलविद्युत् आयोजनाका सुरुङलगायत सम्भावित क्षेत्रमा खोजी गरिरहेका छन्।

राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणको पछिल्लो उपलब्ध विवरणअनुसार १ हजार ३ सय ८५ शव फेला परेका छन् भने करिब ५ हजार १ सय ३० जना अझै सम्पर्कविहीन छन्। फेला परेका अधिकांश शवको पहिचान हुन बाँकी रहेको र अहिलेसम्म १०४ शवको पहिचान गरी परिवारलाई बुझाइएको विवरण छ।

बाढी प्रभावित क्षेत्रबाट १३ हजार ६ सय ७६ जनाको उद्धार भइसकेको छ। जलविद्युत् आयोजनाका सुरुङमा फसेकाको खोजी तथा उद्धारका लागि नेपाली सेनासँगै भारत, चीन, दक्षिण कोरिया, अष्ट्रेलिया, मलेसिया र संयुक्त अरब इमिरेट्सका उद्धार तथा प्राविधिक टोली परिचालित छन्।

अपर त्रिशूली–३ ए र अपर त्रिशूली–१ को सुरुङबाट तीन जना जीवितै उद्धार भएपछि सुरुङभित्र सम्भावित व्यक्तिको खोजीलाई निरन्तरता दिइएको छ।

सरकारले शव पहिचानका लागि डीएनए परीक्षण, अभिलेखीकरण तथा परिवारसँग समन्वयको काम अघि बढाएको छ। उद्धारपछि विस्थापितलाई अस्थायी आवास, खाद्यान्न, स्वास्थ्य सेवा तथा अन्य राहत उपलब्ध गराउने काम पनि भइरहेको छ।

भोटेकोशी–त्रिशूली बाढीले तत्कालीन उद्धार र राहतसँगै दीर्घकालीन पुनर्निर्माण तथा पुनःस्थापनाको चुनौती थपेको छ। बगरमा परिणत भएका बजार, पुरिएका घर, भत्किएका सडक र बगेका पुल पुनःनिर्माणका लागि दीर्घकालीन योजना आवश्यक देखिएको छ। प्रभावित स्थानीय भने सुरक्षित आवास, सडक तथा पुल सञ्चालन र घर–व्यवसाय पुनःस्थापनाका लागि सरकारी सहयोगको प्रतीक्षामा छन्।